Erven, schenken en nalaten

19-juli-2018

5 vragen over schenken en nalaten aan goede doelen

5 vragen over schenken en nalaten aan goede doelen
Wat u altijd al wilde weten, maar nooit heeft gevraagd! Schenken en nalaten aan goede doelen: wat is fiscaal mogelijk en waar moet u op letten? Voor nu en later zet het belangrijkste op een rij.


1. Is de fiscus vriendelijker voor goede doelen dan voor mijn familie?

In zekere zin wel.
Schenkingen aan goede doelen worden, onder bepaalde omstandigheden, door de Belastingdienst fiscaalvriendelijk behandeld.
Wie een substantieel bedrag schenkt of nalaat aan bijvoorbeeld kinderen, moet er rekening mee houden dat die kinderen erf- of schenkbelasting moeten betalen.

Bij een erfenis is de eerste ruim 20.000 euro vrijgesteld (in bijzondere omstandigheden wat meer), maar daarboven is het meteen prijs. Bij een erfenis van 120.000 euro, moet uw directe nakomeling 10.000 euro afdragen aan de fiscus. Is de erfgenaam bijvoorbeeld een kleinkind, dan is dat 18.000 euro. En bij hogere bedragen is de erfbelasting verhoudingsgewijs nog aanzienlijk hoger. Voor schenkingen is het beeld nog iets minder vrolijk dan bij erfenissen, omdat de vrijstellingen voor schenkingen in het algemeen lager zijn.

Voor schenken en nalaten aan goede doelen geldt dit allemaal echter niet. Sinds 2005 hoeven goede doelen geen schenk- en erfbelasting te betalen. Dat wil zeggen: goede doelen met de status van Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI). Met andere woorden: wat u geeft of nalaat, komt ook echt volledig ten goede aan het doel. Hebben we het over een erfenis, dan moet het goede doel wel met name genoemd worden in het testament dat u bij de notaris hebt laten opstellen. Het is wel handig om bij de Belastingdienst (www.belastingdienst.nl) even te checken of het doel dat u in gedachten hebt inderdaad nog steeds de ANBI-status heeft. Dat verandert nog weleens.
Ook Sociaal Belang Behartigende Instellingen (SBBI’s) hoeven geen erf- en schenkbelasting af te dragen. SBBI’s zijn geen goede doelen, maar organisaties die een bepaalde maatschappelijke waarde hebben, zoals zangkoren, buurtverenigingen en hobbyclubs. Ook goed om even te checken.


2. Is een gift aan een goed doel voor mijzelf fiscaal aantrekkelijk?

Als u bij leven een bedrag schenkt aan een goed doel, kunt u deze gift onder voorwaarden aftrekken van de inkomsten- of vennootschapsbelasting.
Een van die voorwaarden is dat de instelling die de gift ontvangt bij de Belastingdienst geregistreerd staat als ANBI (of als ‘culturele ANBI’, waarover straks nog wat meer). Giften aan SBBI’s zijn niet fiscaal aftrekbaar. Wél aftrekbaar zijn giften aan een ‘Steunstichting SBBI’. Dit zijn speciale stichtingen die worden opgericht om geld op te halen voor bijvoorbeeld een jubileumfeest.
Een andere voorwaarde is dat u de gift vrijwillig doet en dat u er niets voor terugkrijgt. Als u dus bij een patiëntenvereniging een speciaal kookboek koopt of als u een lot koopt in een loterij, dan zijn dit geen aftrekbare giften. Aan de andere kant: als u kosten maakt voor een ANBI die niet worden vergoed of als u zonder betaling voor zo’n instelling vrijwilligerswerk doet, dan is dat wel weer als gift te beschouwen. Kijk voor de precieze regels op de website van de Belastingdienst.

3. Hoe groot is mijn fiscale voordeel als ik schenk aan een goed doel?

Dat ligt eraan.
Er zijn voor de Belastingdienst twee soort schenkingen aan goede doelen.

De eerste is de eenmalige schenking. Hiervoor geldt een drempel. Een geschonken bedrag is pas aftrekbaar voor zover het meer is dan 1 procent van het belastbaar inkomen (met een minimum van 60 euro). Schenkingen in een kalenderjaar mogen bij elkaar worden opgeteld. Ofwel: bij een belastbaar inkomen van 30.000 euro moet u eerst 300 euro aan goede doelen geven voordat de volgende giften aftrekbaar zijn. Overigens geldt er ook een maximum voor belastingvrij schenken: 10 procent van het zogeheten drempelinkomen (dat is het totaal van inkomens en aftrekposten, zonder de persoonsgebonden aftrek).

De tweede categorie is die van de periodieke schenking. Dan geeft u minimaal vijf jaar achtereen aan hetzelfde goede doel. Het leuke daarvan is dat dan de hele gift aftrekbaar is; er geldt dus geen drempel (en overigens vooralsnog ook geen bovengrens) . Natuurlijk stelt de Belastingdienst daar wel enkele andere voorwaarden aan. Dat zijn:
- u bent verplicht elk jaar hetzelfde bedrag aan het goede doel te betalen (en dus minstens één keer per jaar de schenking te doen);
- dat moet u minimaal vijf jaar achtereen doen (naar dezelfde instelling of vereniging);
- uw gift stopt bij uw overlijden of het overlijden van iemand anders die door u is aangewezen, bijvoorbeeld uw partner. U moet wel bij het vastleggen van de gift een keuze maken of u de uitkeringen laat stoppen bij uw eigen overlijden of bij het overlijden van die ander.

Een voorwaarde is ook dat u de periodieke gift laat vastleggen in een notariële akte of schriftelijke overeenkomst. Een model daarvoor is te vinden op de website van de Belastingdienst.

4. Heb ik voor een periodieke schenking echt geen notaris nodig?

Dat is sinds 2014 inderdaad niet meer verplicht. Het kan nu zonder tussenkomst van een notaris via een zogeheten ‘onderhandse schenkingsovereenkomst’ tussen de gever en het goede doel.
Het heeft echter voordelen om via een notariële akte te schenken. Via zo’n akte staat immers vast dat het inderdaad de bedoeling van de schenker is om gedurende het vermelde aantal jaren het in de akte genoemde bedrag te schenken. De schenker of diens familie kan zich er later niet op beroepen ondoordacht te hebben gehandeld.

Een tweede voordeel is dat vaststaat dat inderdaad de persoon die schenkt zelf heeft getekend (de identiteit van de schenker staat vast). Ook zal de notaris u altijd kunnen informeren over de gevolgen van de schenking in combinatie met uw overlijden.
Sommige goede doelen betalen de akte voor u, als u een bepaald minimumbedrag structureel schenkt. Via www.schenken.nl is het opstellen van een notariële akte gratis. Goede doelen betalen hier indirect aan mee.

5. Ik hoorde dat het fiscale voordeel nog groter kan zijn voor wie schenkt aan een culturele instelling. Klopt dat?

Dat is juist. De overheid wil op die manier de cultuur in Nederland stimuleren. Als u een gift doet aan een culturele instelling (met een ANBI-status), mag u voor het berekenen van de aftrek deze gift verhogen met 25 procent. Voor deze verhoging geldt een maximum van 1.250 euro.
Het maakt hierbij niet uit of u een gewone gift doet of een periodieke gift, of beide.
Stel, u valt met uw inkomen in het maximale belastingtarief van 52 procent en een gift van bijvoorbeeld 2.000 euro is volledig aftrekbaar. U mag dan in de belastingaangifte 2.500 euro opgeven, waardoor uw belastingvoordeel uitkomt op (52 procent van 2.500 euro =) 1.300 euro. Bij precies dezelfde gift aan een niet-cultureel doel zou het belastingvoordeel uitkomen op (52 procent van 2.000 euro =) 1.040 euro.
Of een instelling een culturele ANBI is, kunt u nagaan via de website van de Belastingdienst. Let op: kerken en kerkelijke instellingen zijn geen culturele ANBI’s.

Let op: in dit artikel zijn alleen de algemene regels rondom schenken en nalaten aan goede doelen besproken. Individuele omstandigheden passen niet altijd binnen hetgeen hier is beschreven. Ga voor een goed advies op maat daarom naar uw notaris of belastingadviseur.

www.belastingdienst.nl

Tekst Roel Smit

Dit artikel is ontleend aan het magazine Voor nu en later, zomereditie 2018

< Terug naar voorselectie
Sdu Uitgever