Erven, schenken en nalaten

11-december-2018

Hoera! Een jubelton! Maar hoe geef je die weg?

Hoera! Een jubelton! Maar hoe geef je die weg?
U mag iemand die jonger is dan 40 jaar eenmalig 100.800 euro schenken voor het aflossen van de hypotheek of voor de verbouwing of aankoop van een eigen woning zonder daarover schenkbelasting te betalen. Ook wel genoemd: de ’jubelton’. Maar pas op! Daaraan zitten nog aardig wat haken en ogen.

De ’jubelton’ noemt erfrechtspecialist professor Bernard Schols het. In 2013 introduceerde het toenmalige kabinet een eenmalige schenkingsvrijstelling van 100.000 euro, op voorwaarde dat het geld wordt besteed aan aflossing van de hypotheek of het kopen of verbouwen van de eigen woning. De woningmarkt was destijds helemaal vastgelopen; er werden nauwelijks nog huizen verkocht. Veel huishoudens stonden ‘onder water’: hun hypotheek was veel hoger dan de waarde van hun huis.
Het kabinet hoopte dat vooral ouderen hun spaargeld aan kinderen, neefjes en nichtjes zouden schenken, zodat ze een deel van de hypotheek konden aflossen. Zo zou de woningmarkt nieuw leven worden ingeblazen. De vrijstelling zou twee jaar gelden, maar de regeling is voor onbeperkte tijd verlengd. Het bedrag is zelfs iets verhoogd naar 100.800 euro. Aan de vrijstelling zijn echter wel tal van voorwaarden verbonden. We zetten het even op een rijtje.

Voor wie geldt de vrijstelling?
Iedereen mag eenmalig een schenking doen van 100.800 euro aan iemand tussen de 18 en 40 jaar oud. De dag van de 40e verjaardag telt nog mee. Ook iemand ouder dan 40 kan gebruikmaken van de vrijstelling, maar alleen als zijn partner jonger is dan 40.

Hoeveel geld spaar ik hiermee uit?
Dat ligt aan de relatie tussen schenker en ontvanger. Als een ouder een ton schenkt aan zijn kind, dan zou daarover een kleine 10.000 euro schenkbelasting betaald moeten worden. Is er geen familierelatie tussen schenker en ontvanger, dan kan de schenkbelasting over de ton oplopen tot bijna 30.000 euro. Tel uit je winst! En alles wat geschonken is, zit niet meer in de nalatenschap. Op de site van de Belastingdienst is een handige rekentool te vinden die uitrekent hoeveel er in welke situatie betaald moet worden.

Waarvoor moet het geld gebruikt worden?
Het geld moet gebruikt worden voor de aankoop of verbouwing van het eigen huis van de ontvanger, voor de aflossing van de hypotheek of restschuld of voor het afkopen van erfpacht-, opstal- of beklemmingsrechten.

Nog meer voorwaarden?
Het geld van een schenking die in 2018 wordt gedaan, moet uiterlijk in 2020 gebruikt worden. De ontvanger moet schriftelijk aantonen dat de schenking is betaald, en dat de schenking is gebruikt voor de eigen woning. Als de schenking in een overeenkomst is vastgelegd, mogen daarin geen voorwaarden voor die schenking staan. Behalve dat de schenking op tijd voor de eigen woning moet worden gebruikt.

Als de jubelton in het kalenderjaar niet volledig wordt benut, is het onbenutte deel gespreid toe te passen over een periode van hooguit twee jaar. Schols waarschuwt dat schenkers wel moeten opletten dat gedurende die gespreide periode de begunstigde of zijn jongere partner niet de leeftijdsgrens van 40 jaar overschrijdt.

Verhoging van een verhoging
Schols wijst erop dat de jubelton feitelijk een verhoging van een verhoging is. ‘Per jaar ruim 5.000 euro schenken aan een kind is altijd vrij. Dat bedrag kan bestedingsvrij met ruim 20.000 euro verhoogd worden. Het bedrag kan nog eens met 75.000 euro worden verhoogd als het geld wordt gebruikt voor het eigen huis. Van de jubelton hoeft dus hooguit driekwart te worden besteed aan de woning, de rest is “vrij”, tenzij de schenker er voorwaarden aan stelt.’

Once in a lifetime…
Iemand kan maar een keer in zijn leven 100.800 euro ontvangen van dezelfde persoon zonder daarover schenkbelasting te hoeven te betalen. En als je deze jubelton gebruikt, mag je niet ook nog eens kiezen voor andere schenkingsvrijstellingen. Iemand mag daarnaast nog wel een ton ontvangen van zijn tante, van de buurman of van wie dan ook. Maar ook hier: nooit meer dan één keer tussen dezelfde personen.

Dan schenkt mijn partner wel
Dat gaat niet door. Als het gaat om de schenkbelasting, ziet de belastingdienst partners als één. Dus als u uw neefje 100.800 euro schenkt, kan uw partner dat niet ook nog eens doen. Andersom geldt dit ook. Als uw neefje en zijn partner allebei een schenking krijgen van dezelfde persoon, moeten zij de waardes bij elkaar optellen.
Zelfs als de schenkende ouders gescheiden zijn, ziet de Belastingdienst ze nog als partner. Dat geldt niet voor gescheiden grootouders. In dat geval kunnen en opa en oma ieder hun kleinkind een jubelton schenken, zonder daarover belasting te betalen.

Eigenlijk is het dus: één keer vrijstelling en daarna nooit meer?
Een ‘verhoogde vrijstelling’ mag maar één keer als het om dezelfde schenker gaat. Het jaar daarna gelden weer de gebruikelijke vrijstellingstarieven van 2.147 euro (tarief van 2018), of 5.363 euro (tarief 2018), als het een schenking van ouder naar kind is.

Nog addertjes onder het gras?
Zeker. Let op de erfenis, waarschuwt Schols. Schenkingen van vóór 2003 aan de kinderen kwamen automatisch in mindering op de erfenis. Dat is niet langer zo. Als je een van de kinderen een belastingvrije ton schenkt voor woningaankoop en de anderen niet, gaat die niet vanzelf van de erfenis af. De plicht om zo’n schenking te verrekenen moet bij de schenking of in het testament worden vastgelegd.

Hoe maak ik gebruik van de verhoogde schenkingsvrijstelling?
Door die te melden in de aangifte schenkbelasting 2018 in Mijn Belastingdienst. Bij de aangifte moet men een beroep doen op de vrijstelling. Bij de jaarlijkse vrijstelling van ruim 5.000 euro hoef je hier geen beroep op te doen.

Tot slot…
Schols: ‘We hebben steeds gesproken over een eenmalige vrijstelling van één ton. Dit bedrag mag je echter uitsmeren over een periode van drie jaar. Eigenlijk zou je dus moeten spreken van een eenmalige driejarige vrijstelling.’

En de woningmarkt, hoe gaat het daarmee?
De woningmarkt is de crisis weer helemaal te boven en dreigt in sommige steden zelfs oververhit te raken. Er staan nog maar weinig woningen ‘onder water’. Dat komt onder meer door de stijging van de huizenprijzen. Maar ook de verhoogde schenkingsvrijstelling heeft eraan bijgedragen, zo concludeerde de Algemene Rekenkamer eind 2017. In 2013 en 2014 is bijna driekwart van de schenkingen gebruikt om extra af te lossen op de hypotheek.

Woningmarktkenners erkennen dat de jubelton de woningmarkt in de crisisjaren weer nieuw leven heeft ingeblazen. Ze plaatsen echter wel vraagtekens bij het verlengen van de regeling. Ze zijn bang dat de vrijstelling leidt tot prijsopdrijving. Dat komt onder meer door de leeftijdsbegrenzing tot 40 jaar (die er de eerste jaren niet was). Uit het Rekenkameronderzoek blijkt dat veertigplussers het geld vooral gebruikten voor extra aflossingen op de hypotheek, mensen onder de 40 vooral voor de aankoop van een woning. Jongeren kunnen dankzij de schenking meer geld neertellen voor een woning. In een krappe markt leidt dat tot hogere prijzen.

Tekst: Peter Boorsma

Dit artikel is gepubliceerd in het magazine ‘Voor nu en later’ editie 2018-2019

< Terug naar voorselectie
Sdu Uitgever