Erven, schenken en nalaten

Feiten & Cijfers 2018


7-november-2018

Maatschappelijke steun stokt

Maatschappelijke steun stokt
AMSTERDAM – Van Goede doelen organisaties ging vorig jaar weliswaar meer naar de doelbesteding, maar de maatschappelijke steun bleef constant. Vrijgevigheid is niet vanzelfsprekend.

Door Bert Koopman

Goede doelen organisaties besteedden vorig jaar € 2,6 miljard aan hun doel, 7,7% meer dan in 2016. In de categorie Gezondheid nam de doelbesteding het meest toe. Dit blijkt uit het jaarlijkse onderzoek van brancheorganisatie Goede Doelen Nederland. Van de 167 leden deden er 147 mee aan het onderzoek: 87%. De maatschappelijk steun bleef onveranderd.

Afgezet tegen de totale inkomsten bedroeg de doelbesteding vorig jaar 90%. Grote organisaties (9,6%) lieten de grootste toename zien in de doelbesteding, gevolgd door middelgrote (0,2%) en kleine (0,1%). Kostenposten zijn onder meer aankoop en beheer, voorlichting en bewustwording, onderzoek, lobby, belangenbehartiging, innovatie en educatie.

Directiesalarissen
Een heikel punt vormen de directiesalarissen van goede doelen organisaties. Het gemiddelde jaarinkomen van directeuren bedroeg vorig jaar op voltijdse basis € 101.771. Dit is het gemiddelde van jaarinkomens van directeuren van grote (gemiddeld € 117.522), middelgrote (€ 103.391) en kleine organisaties (€ 85.682).

Organisaties met onbezoldigde directeuren of directeuren die niet in loondienst zijn, bleven buiten beschouwing. De beloningsregeling voor directeuren kent een maximumnorm voor het jaarinkomen (bruto salaris, vakantiegeld, eventuele eindejaarsuitkering en andere emolumenten). Deze norm maakt deel uit van de Erkenningsregeling Goede Doelen. In de ‘zwaarste categorie’ bedraagt dit krap € 155.000.

Kwaliteitseisen
De onderzoeksdata van Feiten & Cijfers 2018 zijn afkomstig van de Stichting Centraal Bureau Fondsenwerving, de toezichthouder van goede doelen in Nederland. Ruim 500 goede doelen laten zich daar testen op strenge kwaliteitseisen. Mazars Accountants en Belastingadviseur categoriseerde de gegevens vervolgens naar aandachtsgebied en omvang.

Het onderzoek maakt aldus onderscheid naar omvang van organisaties: groot betreft inkomsten meer dan € 20 miljoen; bij middelgroot belopen de inkomsten € 5 miljoen tot € 20 miljoen; bij klein is sprake van inkomsten tot € 5 miljoen. Kleine leden (47%) zijn het prominentst vertegenwoordigd bij Goede Doelen Nederland, daarna middelgrote (33%) en kleine (21%).

Voorbeelden van grote organisaties in het onderzoek zijn de Hartstichting of Oxfam Novib; tot de middelgrote organisaties behoren onder meer de Nierstichting en Milieudefensie; onder kleine organisaties treffen we onder andere Stichting Dierennood en Fonds Slachtofferhulp. (Dit online platform – www.sduvoornuenlater.nl – bevat overigens een Geefwijzer die circa 7500 goede doelen vergelijkt.)

Aandachtsgebieden
Feiten & Cijfers kent naast onderscheid naar omvang ook differentiatie naar aandachtsgebied: gezondheid (18%); welzijn (26%); internationale hulp & mensenrechten (34%); dieren (9%), kunst & cultuur (6%), religie & levensbeschouwing (3%); natuur, milieu & wildlife (4%). Internationale hulp & mensenrechten alsook welzijn zijn dominant in het onderzoek.

Goede Doelen Nederland benadrukt dat de samenstelling van de groep deelnemers aan het onderzoek elk jaar anders is. Dit verklaart volgens de brancheorganisatie dat de getallen met betrekking tot 2016 in het onderzoek van 2017 en die van het laatstgenoemde jaar in het on-derzoek 2018 niet gelijk zijn. Het betreft immers steeds een andere groep van organisaties.

Inkomstenbronnen
De inkomstenbronnen van goede doelen organisaties zijn aldus verdeeld: subsidies (36%); particulieren (34%); organisaties zonder winstoogmerk (15%); loterijen (9%); bedrijven (3%); verkoop producten/diensten (3%). Goede doelen zijn verplicht om de inkomsten in te delen naar herkomst in verband met regelgeving voor de jaarverslaglegging.

‘Oplossingen vinden voor maatschappelijke vraagstukken en bijdragen aan een betere wereld’, dat is volgens Goede Doelen Nederland het bestaansrecht van haar leden. ‘Hiervoor doen goede doelen een beroep op steun van het publiek. Ze moeten verantwoording afleggen aan hun donateurs en aan de maatschappij over hun werk en de resultaten. Donateurs moeten erop kunnen vertrouwen dat hun steun goed terecht komt.’

Maatschappelijke steun
De maatschappelijk steun is in 2017 onveranderd gebleven. Ten opzichte van 2016 is het aantal leden en donateurs met 3 % gestegen. De grootste stijging is te zien bij organisaties in de categorie Welzijn. Bij deze organisaties zijn ook veruit de meeste vrijwilligers actief. Internationale hulporganisaties hebben de meeste leden en donateurs. Net als in 2016 hebben de gezondheidsorganisaties het grootste aantal collectanten.

Feiten & Cijfers is een momentopname en kijkt vooral naar aangesloten leden. Het Centrum voor Filantropische Studies van de Vrije Universiteit analyseerde in zijn laatste tweejaarlijkse onderzoek dat Nederlanders jaarlijks voor een kleine € 6 miljard uitgeven aan goede doelen. In deze top drie staan Kerk en levensbeschouwing, Internationale Hulp en Gezondheid bovenaan.

Geefgedrag
Van deze € 6 miljard is het grootste deel afkomstig van huishoudens (46%), gevolgd door bedrijven in de vorm van giften en sponsoring (35%), kansspelen (9%), nalatenschappen (5%), vermogensfondsen (4%) en geld wervende fondsen (1%). Het betreft een voorzichtige schatting aangezien de nodige onderzoeksgegevens nog ontbreken.

De vrijgevigheid in Nederland is in de afgelopen twintig jaar gedaald met ongeveer 20%. Dit heeft enerzijds te maken met secularisering van de samenleving en deels met een andere samenstelling van de bevolking. Door de afnemende vrijgevigheid wordt de filantropie op de proef gesteld. Een positief punt dat in de komende decennia grote bedragen over zullen gaan op volgende generaties en deels ten goede komen aan goede doelen.



< Terug naar voorselectie
Sdu Uitgever