Erven, schenken en nalaten

INTERVIEW


11-oktober-2017

'MYSTIEK VERMOGENSFONDSEN WEGNEMEN'

'MYSTIEK VERMOGENSFONDSEN WEGNEMEN'
DEN HAAG – Cultureel antropologe Suzette de Boer is directeur af bij de Vereniging van Fondsen in Nederland (FIN). Zij blikt terug en vooruit.

Door Bert Koopman

Vermogensfondsen functioneren vanuit de luwte. Hoe typeert u de FIN?

Suzette de Boer: ‘Belangrijke karakteristieken zijn bescheidenheid en onafhankelijkheid. Bescheidenheid in de betekenis van enigszins op de achtergrond opereren; onafhankelijk in de zin van risico nemen, initiatieven stimuleren en werken voor de langere termijn.’

Hoe werkt dat in de praktijk?

‘Meer transparantie betrachten. Door de inzet van filmpjes over gesteunde projecten en nieuwsbrieven poogden we de mystiek rond vermogensfondsen weg te nemen en hun toegevoegde waarde te laten zien. Op de FIN-flyer staat een foto van Joop en Janine van den Ende. Zij lieten meermaals weten dat het op ondernemende wijze steunen van kunst en cultuur door hun fonds leuk is en veel voldoening geeft. Zij kunnen andere donoren weer stimuleren.’

Filantropie is onontkoombaar?

‘We presenteerden afgelopen voorjaar aan de Tweede Kamer het manifest ‘‘Filantropie is onmisbaar voor onze samenleving’’. Veertien koepelorganisaties pleitten voor meer erkenning en maatregelen, zoals handhaving van de giftenaftrek en meer mogelijkheden voor mensen om vrijwilligerswerk te doen. Ook mensen met een uitkering of een verblijfsstatus. De Samenwerkende Brancheorganisaties Filantropie stuurde een brief aan de informateur met een oproep om de giftenaftrek in tact te laten.’

Wat zijn kerntaken van de FIN?

‘Onze kerntaken zijn belangenbehartiging, kennisdelen en een beleid bevorderen van maat-schappelijke verantwoordelijkheid. Denk aan het belang van de civil society – waarin mondige burgers zelf opkomen voor hun belangen en idealen – voor onze samenleving.’

Want?

‘Een bloeiende civil society draagt bij aan de kwaliteit en pluriformiteit van de samenleving. De FIN levert een bijdrage door de infrastructuur voor de filantropische sector sterk te houden. Zodat leden en de door hun gesteunde maatschappelijke initiatieven blijvend het verschil kunnen maken in onze samenleving.’


De FIN is een huis met vele kamers. Wat bindt de 350 leden?

‘Wat de leden bindt is meer dan het bezit van vermogen. Ze willen maatschappelijke impact. Vermogensfondsen laten hun kracht tot verandering en verbinding zien. De leden werken samen om de situatie van vluchtelingen te verbeteren, de beeldvorming en omstandigheden van ouderen te veranderen, nieuwe kansen op de arbeidsmarkt te creëren en de sociale cohesie in de samenleving te bevorderen.’

Nog veel te doen?

‘De FIN bracht onlangs fondsen en andere organisaties samen rond het thema vluchtelingen migranten. Er kwamen via het Nederlandse kantoor van het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen schokkende cijfers naar buiten. Elke drie seconden slaat iemand in de wereld op de vlucht. Eind 2016 waren 65,6 miljoen mensen op de vlucht en inmiddels zijn dat er waarschijnlijk circa 67 miljoen. Eén op de 113 mensen op deze aarde is ontheemd.’

Wat is uw belangrijkste wapenfeit?

‘Meer transparantie leidde ook tot meer samenwerking tussen fondsen. Uit meningspeilingen onder leden bleek dat in 2005 de helft aangaf meer samen te werken. Tien jaar later was dat 85%. Meer transparantie is mooi, maar kent ook grenzen. Bij sommige projecten die vermogensfondsen steunen is discretie en privacy geboden. Denk aan onderzoeksjournalistiek.’

Hoe werkt ‘strategische filantropie’?

‘Met strategische filantropie streven we veranderingen na, waarbij het meten van impact en het geven van gerichte institutionele steun aan maatschappelijke organisaties van belang is. Naast samenwerking tussen vermogensfondsen ontstaan ook allianties tussen fondsen, overheden en bedrijfsleven om urgente maatschappelijke thema’s aan te pakken.’

Waar zit die verandering?

‘Fondsen gaan terug naar de grassroots en steunen vele kleinschalige burgerinitiatieven op lokaal niveau. Een klein idee heeft soms grote gevolgen. Zo steunt Fonds 1818 in Den Haag nu ook mini-initiatieven van particulieren die willen bijdragen aan een betere, socialere en mooiere samenleving. Het fonds doneert daarvoor bedragen tot € 3.000 per initiatief.’

‘Bij veranderen hoort ook het doorbreken van de ‘‘projecten carrousel’’: verder kijken dan het plichtmatig steunen van projecten voor een aantal jaren. Interessanter is de vraag in welke fase een goede doelen organisatie zich bevindt en wat zo’n organisatie echt nodig heeft.’

Rendementen op vermogensfondsen zijn verdampt.

‘Fondsen zoeken naar nieuwe financieringsvormen, zoals het investeren in lijn met de missie van het fonds – onder meer het stimuleren van de maatschappelijke rol en betekenis van filantropie.’

‘Start Foundation introduceerde – samen met de gemeente Rotterdam, ABN AMRO Social Fund en de Buzinezzclub – de eerste social impact bonds in Nederland. Dit leverde werk op voor 160 jongeren.’

‘Ook kijken FIN-leden naar andere innovatieve vormen van samenwerking, zoals het verdubbelen door vermogensfondsen van opbrengsten uit crowdfunding. De FIN speelt in op deze trend door samenwerking tussen fondsen waar nodig te faciliteren.’

Hoe is het toezicht op de FIN geregeld?

‘Er is binnen de vereniging een systeem van zelfregulering opgezet, met aandacht voor goed bestuur (code en normen) en intervisie (kwaliteitsverbetering). Tijdens de komende algemene ledenvergadering valt de besluitvorming daarover. Naar verwachting zal dit stelsel van zelfregulering met ingang van 2018 in werking treden.’

Zit het filantropisch klimaat mee?

‘Het is van belang het (fiscale) klimaat waarin fondsen opereren goed te houden en ruimte voor (internationaal) geven te stimuleren. De FIN zal de komende jaren in overleg met de samenwerkende brancheorganisaties nieuwe wet- en regelgeving actief monitoren en daarbij aandacht blijven vragen voor de specifieke kenmerken van vermogensfondsen.’

Wat is het thema van de najaarsbijeenkomst op 23 november in Utrecht?

‘Het buzzword is impact en wel op drie niveaus: project, organisatie en sector. Host is het jubilerende Kansfonds. Een van de sprekers is Lucas Meijs, hoogleraar strategische filantropie aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit. Het belooft een spannende middag te worden.’

Hoe kijkt u terug?

‘In de afgelopen jaren leerde ik veel prachtige fondsen en inspirerende mensen kennen. Ik zag de vermogensfondsen in de afgelopen zeven jaar in hoog tempo professionaliseren. We zetten stappen op het vlak van transparantie en kwaliteitsbevordering. De samenwerking tussen fondsen onderling en tussen fondsen en maatschappelijke partners nam toe. Na een sabbatical hoop ik in deze mooie sector terug te keren. Marina de Kanter is inmiddels directeur ad interim bij de FIN.’

Gedreven en veelzijdig

Suzette de Boer (44) studeerde cum laude af in culturele antropologie en cultural studies. Na haar start bij kredietverzekeraar Atradius werd zij uitgezonden naar Moskou voor Voluntary Service Overseas, een internationale organisatie voor ontwikkelingsamenwerking.

Vervolgens werkte zij als programmadirecteur voor de Brits-Russische Downside Up, een NGO die de kwaliteit van leven voor kinderen met het syndroom van Down verbetert. Teruggekeerd in Nederland deed ze onderzoek voor Clingendael, het onderzoeksinstituut voor internationale betrekkingen, en voor de OVSE-HCNM – de hoge commissaris voor nationale minderheden van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa.

Ze werkte daarna voor het Kansfonds (voorheen Skanfonds), een van de grote FIN-leden, dat mensen helpt die omzien naar de meest kwetsbare groepen in de samenleving. Daar zette zij zich in voor de algemene coördinatie van de Samenwerkende Fondsen voor Midden- en Oost-Europa.

In 2006 deed De Boer verslag in het toenmalige dagblad De Pers, van haar ervaringen als vrijwilliger op het hoofdkantoor van de democratische presidentskandidate Hillary Clinton. In de jaren daarna schreef zij ook voor HP/De Tijd en Knack. Sinds 2011 was zij actief voor de FIN, vanaf 2015 als directeur.



< Terug naar voorselectie
Sdu Uitgever