Erven, schenken en nalaten

SCHENKEN


9-februari-2018

Uitvoering giftenaftrek onder de loep

Uitvoering giftenaftrek onder de loep
DEN HAAG – De giftenaftrek blijft in tact, maar aan de uitvoeringsproblemen ervan wordt de komende maanden flink gesleuteld. Staatssecretaris van Financiën Menno Snel komt in juni met suggesties.

Door Bert Koopman

De giftenaftrek rammelt aan vele kanten. De regeling drijft op informatie van de belastingplichtige, maar schenkers en hun adviseurs vullen de post giftenaftrek in de belastingaangifte vaak foutief in. Deels wegens gebrek aan goede publieksinformatie.

Bij de huidige regeling is sprake van een moeilijk te handhaven aftrekpost aangezien de Belastingdienst niet beschikt over contra-informatie. Een evaluatie van onder meer het Ministerie van Financiën leerde vorig jaar dat door belastingadviseurs en belastingplichtigen ‘veel wordt geconstrueerd en gefraudeerd’.

Tegen deze achtergrond is het begrijpelijk dat een deel van de ambtelijke top liever afscheid neemt van een regeling met zoveel haken en ogen. Toch liet staatssecretaris van Financiën Menno Snel onlangs in een Kamerbrief doorschemeren dat hij de giftenaftrek handhaaft.

Er is echter wel een flinke ‘maar’. Snel wil binnen de kaders van het Regeerakkoord bezien hoe hij deze regeling op het punt van de ‘uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid’ kan verbeteren. Daarbij zoekt hij draagvlak bij de sector filantropie.

Werking giftenaftrek
Giften worden gedefinieerd als ‘bevoordelingen uit vrijgevigheid of verplichte bijdragen aan een kwalificerende instelling of vereniging’. Voorwaarde is dat er geen directe tegenprestatie tegenover deze bevoordeling staat, zoals bij sponsoring wel het geval is. Uitgaven voor sponsoring vormen doorgaans bedrijfskosten.

Een particuliere belastingplichtige kan bepaalde giften aftrekken in de aangifte inkomstenbelasting. Ondernemingen kunnen hetzelfde doen in de vennootschapsbelasting. Het belang van de regeling is in de inkomstenbelasting is echter veel groter dan in de vennootschapsbelasting.

Jaarlijks claimen ongeveer 600.000 belastingplichtigen giftenaftrek. Dit levert een jaarlijks aftrekbedrag op van circa € 825 miljoen. In 2014 werd in de vennootschapsbelasting door circa 2200 belastingplichtigen voor € 22 miljoen aan giften opgevoerd.

De giftenaftrek was aanvankelijk een eenvoudige regeling. Nieuwe wetgeving bracht daar echter verandering in. Boosdoener is het onderscheid tussen periodieke en andere giften en tussen Algemeen Nut Beogende Instellingen (ANBI's), verenigingen en steunstichtingen (Sociaal Belang Behartigende Instellingen).

Behalve de complexiteit bij toezicht en handhaving staat de giftenaftrek onder druk omdat het een regeling zou zijn voor rijken. Doordat de aftrek is gerelateerd aan het inkomen hebben hogere inkomensgroepen netto minder kosten van hun gift dan lagere inkomens.

Scandinavisch model
Hoogleraar belastingrecht Sigrid Hemels deed onlangs tijdens een minisymposium aan de Vrije Universiteit in Amsterdam enkele suggesties voor een redesign van de giftenaftrek. Zij wees daarbij op het Deense en het Noorse model van giftenaftrek.

In deze modellen moeten Goede Doelen private giften verplicht opgeven bij de overheid. In Denemarken en Noorwegen blijkt overigens dat dit regime niet leidt tot minder giften en minder aftrek. Eerder is het omgekeerde het geval.

Resteert de vraag naar het waarom van de giftenaftrek. Hemels geeft drie argumenten voor het stimuleren door de overheid van giften. Ten eerste komen meer middelen vrij voor de aanpak van maatschappelijke problemen.

Ten tweede ontstaat een breder en duurzamer financieel fundament onder private organisatie. Deze organisaties worden tevens minder afhankelijk van politieke grillen. En ten slotte schept de band tussen doel en donateur een hechtere sociale basis (cohesie).

Dit alles laat onverlet dat in Nederland belastingplichtigen bedoeld en onbedoeld vaak onjuiste bedragen opgeven in de aangifte. Er zal dus nog het nodige moeten veranderen wil handhaven van en toezicht houden op de giftenaftrek efficiënter kunnen verlopen.

< Terug naar voorselectie
Sdu Uitgever